آیا کلینیک خصوصی، جای عمل جراحی است؟

resize-720x450

سلامت آنلاین- طی چند روز اخیر اتفاق تلخی در نظام بهداشت و درمان ایران افتاد که انعکاس آن از طریق رسانه‌های مجازی باعث تاثر عمومی شد. ماجرا آنطور که در سایت‌های خبری منعکس شده، از این قرار است که جوان ۳۳ ساله‌ای به نام بهداد، به منظور انجام عمل پولیپ بینی به یکی از کلینیک‌های خصوصی شرق تهران مراجعه کرده و متاسفانه بر اثر آسیب‌های جراحی به کما می رود.

در ادامه، ادعاهای برادر بهداد مبنی‌بر اینکه فرایند بیهوشی برادرش بدون اطلاع خانواده و انجام آزمایش‌های لازم صورت گرفته، ابعاد تازه‌ای به ماجرا بخشید. برادر بهداد می‌گوید: «زمانی که بهداد بیهوش شد، به حالت کما رفت. چند روزی در همان مرکز بستری بود که پزشکان بعد از چند روز به دلیل نداشتن تجهیزات لازم او را به یک بیمارستان دیگر منتقل کردند. در نهایت، به اصرار ما بیمار به یک بیمارستان مجهز منتقل و در بخش آی‌سی‌یو بستری شد. ولی همچنان درحالت کما به سر می‌برد.»

وقوع این دست اتفاقات و سناریوهای شبیه آن، نظیر آنچه سال گذشته در مورد استفاده از داروی آوستین و به دنبال آن نابینایی چند نفر از بیماران شاهد بودیم، این سوال را در ذهن ایجاد می‌کند که آیا اساسا کلینیک‌ها مجوزی برای ارائه برخی اعمال جراحی سنگین و پیچیده دارند؟

از مجوز جراحی تا نوع جراحی مجاز

رییس کمیسیون نظارت و ارزشیابی سازمان نظام پزشکی کشور معتقد است که برای پاسخ به این سوال باید شناخت درستی ازحادثه داشت تا به تبع آن بتوان به یک ارزیابی صحیح رسید. دکتر فرجود شکوهی در گفت‌وگو با سلامت آنلاین می‌گوید: «طبق قانون برخی درمانگاه‌ها وجود دارند که دارای مجوز انجام جراحی‌های محدود بوده و منعی در این خصوص ندارند. اما باید توجه داشت که نوع جراحی‌ها بسیار مهم بوده و اینکه این درمانگاه‌ها دقیقا کدام خدمات را می‌توانند ارائه کنند، با جزئیات مشخص شده است. بنابراین در این مورد به خصوص، باید بررسی شود که آیا این درمانگاه مجوز لازم را داشته یا خیر؟»

 وی ادامه می‌دهد: «حتی در صورت داشتن مجوز، مرحله بعد بررسی این موضوع است که سیر پروسه جراحی درست انجام شده یا خیر؟ مثلا در مورد داروی اوستین، مجوز استفاده از این دارو وجود داشته وعوارض احتمالی آن نیز درنظر گرفته شده بود. حتی این عوارض به بیماران نیز یادآوری شده و از آنها رضایتنامه کتبی دریافت شده بود. بنابراین بررسی اینکه در مورد این جراحی، سیر درمان به چه شکل طی شده، وظیفه سازمان نظام پزشکی است که هم‌اکنون درحال بررسی است.»

شکوهی با تاکید بر اینکه واقعا مشخص نیست جراحی صورت گرفته مربوط به پولیپ بینی بوده یا زیبایی بینی، تصریح می‌کند: «بسیاری ازرینوپلاستی‌ها در درمانگاه‌ها یا حتی مطب‌های شخصی اطبا صورت می‌گیرد.»

آیا پولیپ یک عمل جراحی ساده است؟

آنچه از سخنان فرجود شکوهی بر می‌آید این است که اگر یک عمل جراحی پیچیده نباشد، امکان انجام آن در برخی مراکز وجود دارد. حالا سوال این است که آیا جراحی پولیب بینی جزء اعمال جراحی پیچیده محسوب می‌شود یا خیر؟

یک متخصص و جراح گوش و حلق و بینی با اشاره به اینکه اعمال جراحی بینی بیشتر از چند ساعت توقف ندارد، می‌گوید: «این عمل پیچیده نبوده، انجام این قبیل اعمال استاندارد در دی‌کلینیک‌ها بلامانع است و از نظر قانونی هیچ مشکلی ندارد.»

دکتر ابراهیم رزم‌پا در گفت‌وگو با سلامت آنلاین این روند را یک فرایند معمول در تمام نقاط دنیا می‌داند و ادامه می‌دهد: «اگر در مواردی بیمار دارای ریسک یا مثلا بیماری‌های زمینه‌ای باشد، پذیرش جراحی‌ آنها در دی‌کلینیک مجاز نیست و این تصمیم مهم بسته به نظر متخصص بیهوشی دارد.»

عمل جراحی در کلینیک نبوده است

بعد دیگر این ماجرا همان است که مسئولان وزارت بهداشت از آن گلایه‌مندند. آنها معتقدند که انتشار خبر مربوط به این واقعه، توام با شیطنت رسانه‌ای بوده، چراکه رسانه‌ها عنوان کردند این عمل در کلینیک انجام شده، درصورتی که گویا چنین نبوده است. معاون سابق درمان وزیر بهداشت و قائم‌مقام کنونی وزیر در امور دانشگاه‌ها در گفت‌وگو با سلامت آنلاین ضمن تاکیدبر اینکه نقاط ابهام این حادثه باید روشن شود، می‌گوید: «آنچه در انتشار خبر مربوط به این جوان منعکس شد، حکایت از مراجعه وی به کلینیک داشت، در صورتی که بنده منظور از کلینیک را متوجه نمی‌شوم و باید اطلاعات درست را از منبع موثق گرفت.» دکتر حسن امامی رضوی می‌افزاید: «مرکز نظارت و اعتباربخشی وزارت بهداشت یا معاونت درمان دانشگاه مربوطه باید تایید کند که این جراحی در کلینیک اتفاق افتاده است یا خیر که این مساله در دست بررسی است.»

کلینیک را با دی کلینیک، اشتباه نگیرید

در این میان برخی کارشناسان نیز سرچشمه اختلافات موجود برسر قانونی یا غیرقانونی بودن این عمل جراحی را ناشی از عدم درک تعاریف می‌دانند. قائم‌مقام انتظامی سازمان نظام پزشکی در گفت‌وگو با سلامت آنلاین با تاکیدبر اینکه بین کلینیک و دی‌کلینیک تفاوت وجود دارد، می‌گوید: «کلینیک به معنای درمانگاه و دی کلینیک به معنای مرکز جراحی محدود است که مطابق قوانین وزارت بهداشت استانداردهای خود را دارد. دی‌کلینیک‌ها باید دارای ۱۰ تخت و همچنین اتاق عمل فعال، خط بیهوشی و یک بیمارستان پشتیبان باشند که اگر مورد خاصی پیش آمد، بیمار به سرعت به بیمارستان پشتیبان منتقل شود. این مراکز با دارا بودن این شرایط مجاز هستند که برخی اعمال جراحی تعریف شده را مثل ترمیم یا زیبایی بینی انجام دهند.»

دکتر محسن خلیلی ادامه می‌دهد: «در هر رشته، برخی اعمال وجود دارند که سنگین محسوب نمی‌شوند و اگر متخصص بیهوشی، اتاق عمل و امکانات لازم وجود داشته باشد، منع قانونی برای انجام آنها وجود ندارد. متاسفانه در این مورد خاص نیز که در یکی از مراکز جراحی محدود شرق تهران انجام شده، برای بیمار عارضه ایجاد شده و او را به بیمارستان دیگری منتقل کرده‌اند. اما از آنجاکه امکانات بیمارستان پشتیبان کامل نبوده، وی را به یک بیمارستان فوق تخصصی دیگر انتقال داده‌اند.»

 وی با تاکید بر اینکه این مورد خاص در دی‌کلینیک انجام شده و لذا عملی غیرمجاز نبوده است، خاطرنشان می‌کند: «حتی در یک بیمارستان فوق تخصصی نیز یک عمل جراحی ساده ممکن است دچار عارضه شود. اینجاست که کمیسیون تعیین می‌کند که آیا این عارضه طبیعی بوده یا دچار خطا شده است؟ ممکن است در یک بیمارستان فوق تخصصی برای یک عمل ساده مریض بیهوش شود و دیگر به هوش نیاید. در این میان نه دکتر مقصر است و نه دارو، بلکه جزء عوارضی است که ممکن است یک در چندهزار وجود داشته باشد.»

امامی‌رضوی نیز معتقد است که مراکز جراحی سرپایی آن دسته از اعمال جراحی که به بستری شدن در شب نیاز ندارند را مجاز می‌داند. وی ادامه می‌دهد: «اگر عمل جراحی مذکور در مرکز جراحی سرپایی انجام شده باشد، عمل جراحی بینی در این مراکز مجاز است و لذا مشکلی در این زمینه احساس نمی‌شود.»

نظارت بر فعالیت کلینیک ها تشدید شود

نکته مهم دیگر که جای خالی آن البته تا این لحظه در مورد به کما رفتن این جوان احساس می‌شود، چگونگی نظارت دستگاه‌های مسئول بر انجام اعمال جراحی در کلینیک‌ها یا دی‌کلینیک‌ها است. قائم‌مقام انتظامی سازمان نظام پزشکی تاکید می کند: «هم‌اکنون از دانشگاه شهیدبهشتی و دانشگاه ایران نامه‌ای را به زیرمجموعه مراکزی که این جوان هم‌اینک در آن بستری است و آنجاکه مورد عمل قرار گرفته فرستاده و از آنها گزارش خواسته‌ایم. همچنین صلاحیت پزشک و مسئول فنی آن مرکز جراحی محدود نیز در دست بررسی است که نتایج آن  در اسرع وقت و ظرف همین چند روز مشخص می‌شود.»

وی ادامه می‌دهد: «باید مشخص شود که این مساله یک قصور پزشکی بوده است یا خیر و اگر بوده علت قصور چه بوده است؟ مشکل از پزشک بوده یا فرایند بیهوشی یا دستگاه؟ از آنجاکه این دو مرکز از دو دانشگاه مختلف هستند، گزارش‌های معاونت درمان دو دانشگاه باید وصول شود و دادسرای انتظامی ما هم در سازمان نظام پزشکی، پزشک و مسئول فنی و پرستاری و اتاق عمل مرکز را بررسی کنند تا نتیجه نهایی در کمیسیون تعیین تکلیف شود.»

خلیلی تصریح می‌کند: «عمل زیبایی بینی جزء اعمال سنگین محسوب نمی‌شود، اما در هر صورت هر دو دانشگاه با اینکه بیمار هنوز در کما بوده و بستری است، درحال پیگیری پرونده هستند.»

بیماران هم بی تقصیر نیستند

اگر بخواهیم منصفانه قضاوت کنیم، به نظر می‌رسد که نقش مردم نیز در وقوع اتفاقات این چنینی کمرنگ نیست و شاید یک سر طناب این مشکل، به دست آنهاست. وقتی بیمارمی تواند برای درمان مشکلش به یک بیمارستان تخصصی مراجعه کند، سوال اینجاست که چرا باید اعمال جراحی جدی را در یک «دی کلینیک» انجام داد؟ یعنی جایی که با خوش بینانه ترین تحلیل هم امکانات، تجهیزات و پاسخگویی اش به پای بیمارستان های دولتی و خصوصی نمی رسد.

البته برخی کارشناسان می‌گویند در این قبیل موارد مردم هم خیلی مقصر نیستند. فرجود شکوهی با بیان اینکه مردم به صاحبان حرف پزشکی و به صورت عام تمام جامعه پزشکی اطمینان دارند، می‌گوید: «این اعتماد باعث می‌شود که هرجا پیشنهاد عمل جراحی شود، بپذیرند. بنابراین در این شرایط باید مردم را از بعد حقوقی به وظایف خویش وابعاد آن آشنا کرد. برای مثال در همین مورد خاص شاهد بودیم که مردم خیلی به جایگاه مراکز درمانی توجهی نمی‌کنند و اگر هم توجه کنند، بعد از وقوع آسیب است، درحالی که علاج واقعه قبل ازوقوع باید صورت پذیرد.»

http://www.salamatonline.ir/news/2001/%D8%A2%DB%8C%D8%A7-%DA%A9%D9%84%DB%8C%D9%86%DB%8C%DA%A9-%D8%AE%D8%B5%D9%88%D8%B5%DB%8C-%D8%AC%D8%A7%DB%8C-%D8%B9%D9%85%D9%84-%D8%AC%D8%B1%D8%A7%D8%AD%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *